BỆNH VIỆN
TRUYỀN MÁU HUYẾT HỌC

BẠCH CẦU CẤP DÒNG TỦY NHỮNG ĐIỀU BỆNH NHÂN CẦN BIẾT VỀ HÓA TRỊ LIỆU

      Ung thư bắt đầu khi một số tế bào ở một vùng nào đó trong cơ thể bắt đầu sinh sôi vượt quá kiểm soát. Ung thư máu là loại ung thư bắt nguồn từ các tế bào mà đáng lẽ ra sẽ phát triển thành các tế bào máu bình thường. Trong bài viết này, chúng ta bàn đến một loại ung thư máu, là bạch cầu cấp dòng tủy.

 

      Trong tên gọi của bạch cầu cấp dòng tủy, “cấp” có nghĩa là bệnh sẽ tiến triển rất nhanh nếu không được điều trị, bệnh nhân có thể diễn tiến đến tử vong chỉ trong vòng vài tuần đến vài tháng. “Dòng tủy” là tên dòng tế bào khởi nguồn loại ung thư này.

 

      Bạch cầu cấp dòng tủy bắt đầu trong tủy xương (phần mềm bên trong xương, nơi tạo ra các tế bào máu mới), và trong hầu hết các trường hợp, các tế bào ung thư nhanh chóng đi ra máu tuần hoàn. Đôi khi, các tế bào ung thư có thể lan ra một số cơ quan khác trong cơ thể như gan, lách, hạch, hệ thần kinh trung ương, ...

Trong ung thư máu cấp, các tế bào ung thư là các tế bào non. Loại ung thư máu này tiến triển nhanh vì các tế bào non phân chia rất nhanh, các tế bào ung thư thậm chí còn phân chia không kiểm soát. Một số loại ung thư máu cấp đáp ứng rất tốt với điều trị, bệnh nhân có thể khỏi bệnh. Tuy nhiên, với một số loại ung thư máu khác, tiên lượng có thể xấu hơn.

 

      Bạch cầu cấp dòng tủy được chia thành nhiều loại khác nhau. Những loại bạch cầu cấp dòng tủy khác nhau có thể có cách điều trị và tiên lượng bệnh khác nhau.

 

      Khi đã xác định bệnh nhân bị bạch cầu cấp dòng tủy, bác sĩ sẽ trao đổi về các lựa chọn điều trị. Các lựa chọn điều trị có thể bị ảnh hưởng bởi loại bạch cầu cấp dòng tủy, các kết quả xét nghiệm, tiên lượng, cũng như tình trạng bệnh hiện tại.

 

      Bạch cầu cấp dòng tủy có một số cách điều trị. Cách điều trị chính cho bạch cầu cấp dòng tủy là hóa trị liệu và ghép tế bào gốc tạo máu.

 

      Một số điều cần biết về hóa trị liệu

      Các thuốc hóa trị có thể tấn công các tế bào đang tăng sinh nhanh chóng, vì vậy nó có thể chống lại các tế bào ung thư. Nhưng các tế bào khác trong cơ thể, ví dụ như trong tủy xương người bệnh (nơi các tế bào máu được tạo ra), các tế bào niêm mạc miệng và ruột, tóc cũng phân chia nhanh chóng. Các tế bào bình thường này cũng bị ảnh hưởng bởi thuốc hóa trị, do đó biểu hiện ra thành các tác dụng phụ của thuốc hóa trị. Các tác dụng phụ của thuốc hóa trị sẽ phụ thuộc vào liều và thời gian sử dụng thuốc, bao gồm:

  • Rụng tóc
  • Loét miệng
  • Mất cảm giác ngon miệng
  • Buồn nôn/nôn

      Thuốc hóa trị cũng ảnh hưởng lên các tế bào bình thường trong tủy xương bệnh nhân, do đó có thể làm giảm số lượng các tế bào bình thường trong máu. Do đó, những bệnh nhân bạch cầu mạn dòng tủy:

  • Tăng nguy cơ bị nhiễm trùng (do có ít tế bào bạch cầu chức năng bình thường)
  • Dễ bầm da, chảy máu (do thiếu tiểu cầu)
  • Mệt mỏi, dễ xây xẩm chóng mặt (do thiếu hồng cầu)

      Hầu hết các tác dụng phụ chỉ tồn tại trong thời gian ngắn và sẽ biến mất khi hoàn thành đợt điều trị. Việc giảm các tế bào máu có thể kéo dài một cho đến vài tuần, nhưng sau đó số lượng tế bào máu lại trở về bình thường.

 

      Có một số cách để giảm bớt các tác dụng phụ của thuốc. Ví dụ, bác sĩ của bạn sẽ bổ sung thuốc chống nôn để phòng ngừa tác dụng phụ gây buồn nôn/nôn. Nếu cần, bác sĩ sẽ cho truyền máu để nâng số lượng hồng cầu và tiểu cầu lên mức an toàn.

 

      Nếu số lượng bạch cầu của bạn quá thấp, bạn có thể phòng tránh nguy cơ nhiễm trùng bằng cách hạn chế tiếp xúc với các nguồn lây nhiễm. Bệnh nhân nên:

  • Rửa tay thường xuyên
  • Tránh ăn rau quả tươi sống không được nấu chính, hoặc các thức ăn có thể mang mầm bệnh
  • Tránh cây cỏ, hoa tươi vì có thể dính đất cát
  • Hãy chắc rằng người xung quanh đã rửa tay sạch trước khi tiếp xúc với mình
  • Tránh gặp đông người hoặc gặp những người đang bị bệnh

      Bác sĩ sẽ cho bệnh nhân dùng kháng sinh nếu có bằng chứng nhiễm trùng, hay khi có những dấu hiệu gợi ý nhiễm trùng (như sốt).

 

      Một số loại thuốc có thể gây ra một số tác dụng phụ đặc hiệu. Ví dụ, khi dùng ở liều cao, cytarabin gây ra triệu chứng khô mắt, và có thể có tác động lên não, gây rối loạn phối hợp vận động và thăng bằng. Anthracyclines có thể ảnh hưởng lên sức co bóp cơ tim. Bác sĩ và điều dưỡng sẽ theo dõi sát sao để giảm tối đã nguy cơ có thể xảy ra các tác dụng không mong muốn. Nếu các tác dụng phụ nghiêm trọng xảy ra,liều thuốc hóa trị sẽ được giảm hoặc tạm ngưng. Vì vậy, cần trao đổi và thông báo cho bác sĩ thật đầy đủ về tiền căn bệnh trước đó cũng như các tác dụng phụ có thể xảy ra để kế hoạch điều trị có thể diễn ra một cách suôn sẻ nhất.

 

TRẦN QUANG HƯNG

TRẦN QUANG HƯNG

TIN KHÁC